สถานีเกษตรหลวงปางดะ เป็นสถานีวิจัยหนึ่งในสี่ของมูลนิธิโครงการหลวง เป็นศูนย์การเรียนรู้การขยายพันธุ์ไม้ผล ให้กับผู้ที่สนใจตลอดจนเป็นแหล่งศึกษาศึกษาดูงาน และฝึกงานของนักศึกษา พร้อมกับการใช้พื้นที่อย่างถูกต้องบนพื้นฐานการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ระยะทางห่างจากตัวจังหวัดเชียงใหม่ ประมาณ 45 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางประมาณ 50 ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ

1.) สถานีเกษตรหลวง ซึ่งดำเนินงานวิจัยและปรับปรุงพันธุ์ไม้ดอกเขตร้อน พืชผัก พืชไร่ ไม้ผลขนาดเล็ก ไม้ผลเขตหนาว ควบคู่ไปกับงานทดสอบสาธิต ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพให้กับเกษตรกร

2.) หน่วยวิจัยส้มโป่งน้อย ซึ่งดำเนินงานเกี่ยวกับงานวิจัยส้มปลอดโรค ทดสอบสาธิตการผลิตและงานขยายพันธุ์

 

 

เมื่อได้พันธุ์พืชที่เหมาะสมจากงานวิจัยทดสอบแล้ว งานสำคัญต่อมาของมูลนิธิโครงการหลวง ก็คือการขยายพันธุ์พืชชนิดนั้น ๆ ให้มีจำนวนมากพอสำหรับการส่งเสริมในระยะแรกพบว่ามีไม้ผลเมืองหนาวหลายชนิดขยายพันธุ์ได้ดีเกือบตลอดทั้งปีบนพื้นที่ที่ไม่หนาวเย็นหรือร้อนมากเกินไป ในปี พ.ศ. 2522 มูลนิธิโครงการหลวง จึงได้เลือกพื้นที่ส่วนหนึ่งของสถานีทดลองข้าวไร่และธัญพืชเมืองหนาว สะเมิง สังกัดกรมวิชาการเกษตร ที่หมู่บ้านปางดะ ตำบลสะเมิงใต้ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นแหล่งการขยายพันธุ์พืช ต่อมาเมื่อปริมาณความต้องการกล้าพันธุ์พืชเพิ่มมากขึ้น สถานที่ไม่เพียงพอ มูลนิธิโครงการหลวงจึงพิจารณาสถานที่แห่งใหม่ ติดกับอ่างเก็บน้ำโครงการตามพระราชดำริห้วยปลาก้าง ซึ่งสร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2526 อยู่ไม่ไกลจากบริเวณเดิมมากนักโดยดำเนินการภายใต้ชื่อ “ศูนย์ขยายพันธุ์พืชปางดะโครงการหลวง” 12 กุมภาพันธ์ 2530 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี ทอดพระเนตรกิจการของศูนย์ขยายพันธุ์พืชปางดะโครงการหลวง แห่งนี้เป็นครั้งแรก พร้อมกันนี้หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี ประธานมูลนิธิโครงการหลวง ได้ทูลขอพระราชทานชื่อใหม่ว่า “สถานีเกษตรหลวงปางดะ”

สถานที่ตั้งและลักษณะทั่วไป

สถานีเกษตรหลวงปางดะ ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ

1.) สถานีเกษตรหลวง ตั้งอยู่ในเขตหมู่บ้านปางดะ เลขที่ 192 หมู่ 10 ตำบล สะเมิงใต้ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่ 1,232 ไร่ เป็นพื้นที่ทำการเกษตร 804 ไร่

2.) หน่วยวิจัยส้มโป่งน้อย ตั้งอยู่ที่บ้านโป่งน้อย ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่ 70 ไร่

 

ลักษณะภูมิประเทศ

ลักษณะเป็นพื้นที่ลาดชัน ตั้งอยู่ในแอ่งหุบเขา มีสภาพป่าที่สมบูรณ์ มีแหล่งน้ำสายหลักคือ ห้วยปลาก้าง อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 720 เมตร

ลักษณะภูมิอากาศ

เนื่องจากตั้งอยู่ในแอ่งหุบเขาและมีระดับความสูงที่ปานกลาง อุณหภูมิเฉลี่ยทั้งปี 23.0 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุด 35.00 องศาเซลเซียส ในเดือนเมษายน อุณหภูมิต่ำสุด 9.5 องศาเซลเซียสในเดือนธันวาคม ปริมาณน้ำฝนทั้งปี 1,863.20 มิลลิเมตร ข้อมูลอุตุนิยมวิทยาสถานีเกษตรหลวงปางดะ

เดือน

อุณหภูมิ

กระเปราะแห้ง-กระเปราะเปียก

น้ำระเหย
ระเหย

น้ำฝน

สูงสุด

ต่ำสุด

เฉลี่ย

แห้ง

เปียก

แห้ง

เปียก

ตุลาคม

30.50

17.00

23.51

21.50

19.93

26.82

22.03

47.44

89.10

พฤศจิกายน

31.50

12.50

20.82

19.75

17.43

26.26

19.55

44.16

12.00

ธันวาคม

27.50

9.50

19.17

16.29

14.75

24.69

18.20

46.67

16.40

มกราคม

30.00

11.00

19.68

13.69

12.19

26.83

19.11

43.90

-

กุมภาพันธ์

32.50

11.50

21.45

15.01

12.89

29.80

20.03

40.26

18.00

มีนาคม

35.00

12.50

21.86

18.88

16.35

27.41

20.85

64.91

50.80

เมษายน

35.00

12.50

24.51

21.00

18.50

29.15

23.46

63.18

57.90

พฤษภาคม

33.50

19.50

25.03

23.17

21.19

27.91

23.29

52.13

318.20

มิถุนายน

31.00

20.00

24.89

23.76

21.50

27.95

23.46

52.13

264.90

กรกฎาคม

33.00

19.50

25.75

24.03

21.67

29.11

24.61

60.16

179.90

สิงหาคม

31.00

20.00

24.68

23.32

21.37

27.19

23.12

54.71

474.00

กันยายน

31.00

19.50

24.70

23.48

21.51

26.18

23.38

50.83

382.00

เฉลี่ย

31.79

15.41

23.00

20.32

18.27

27.44

21.75

51.96

1863.20

ประชากรที่อยู่อาศัย

สถานีเกษตรหลวงปางดะ มีพื้นที่รับผิดชอบ 13 หมู่บ้าน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนเมืองและไทลื้อ